Evlerimizi temizlerken aslında kirlettiğimizin farkında mısınız? Çamaşır suyu, güçlü kir ve yağ çözücüler kullanıp evimizi mikroplardan arındırdığımızı düşünürken, yerlerine, bize mikroplardan daha fazla zarar veren kimyasallar koymuş oluyoruz. Bu risk mutfaklarda daha da tehlikeli bir hal alıyor, çünkü kimyasalları temas ettikleri gıdalarla birlikte de vücudumuza almaya başlıyoruz. Peki, başka bir temizlik mümkün mü? Elbette mümkün! Gelin mutfakta doğal, zehirsiz temizlik nasıl olur biraz konuşalım.

• Sirke içerdiği asit ile çok güçlü bir temizleyicidir. Kendi kurduğunuz meyve sirkeleri kadar, beyaz sirkede meyve kabukları bekleterek elde ettiğiniz sirkeler de bir o kadar güçlüdür. Hem lekeleri çok başarıyla temizler, hem de hijyen sağlar. Bulaşık ve çamaşır makinalarınızda parlatıcı ve yumuşatıcı olarak bile kullanabilirsiniz, 1:1 oranında seyreltmeniz yeterli. Yer silerken, sebze-meyve yıkarken, tezgah temizlerken ya da ahşap mutfak ürünlerini suyla kaynatırken sirke eklemeniz ihtiyacımız olan hijyeni sağlamaya yeterlidir.
• Bana sirke yetmez mi diyorsunuz? O zaman karbonattan destek alın. Karbonat ve sirke bir arada tepkimeye girerken inatçı lekelerin de çözünmesini sağlar. Ayrıca karbon, aynı krem temizleyiciler gibi aşındırıcı bir güce sahiptir, bu nedenle bir yerleri ovarken kendisinden destek alabilirsiniz.

• Sirke ve karbonatın dışında, özellikle bulaşıklarınızı yıkarken arap sabunu ya da kastil sabunundan faydalanabilirsiniz. Jel yapıdaki bu temizleyiciler ihtiyacınız olan köpüğü ve hijyeni size doğal yollardan, kolayca sağlayacaktır.
• Çok güçlü kireç lekelerinde sitrik asit, yani limon tuzundan destek alabilirsiniz. Suyun içinde eriterek güçlü kireç çözücü özelliğini açığa çıkarmanız çok kolay!
• Uçucu yağların gücünden mutfak temizliğinde de faydalanabilirsiniz. Özellikle limon uçucu yağı, antibakteriyel, antifungal ve antiseptik özelliğe sahiptir, kokusuyla birlikte temizliğinize hem kolaylık hem de keyif katacaktır.
• Mutfak süngerleri, plastik/mikrofiber mutfak bezleri ve plastik fırçalar yerine doğal liflerden yapılmış alternatiflerini tercih edebilirsiniz. Kabak lifi bulaşık süngeri yerine kullanılabilen, kullanılamaz hale gelince kompost edilebilen doğal bir liftir. Bunun dışında hindistan cevizi liflerinden yapılan fırçalardan, ahşap saplı fırçalardan ve pamuklu yıkanıp tekrar kullanılabilen mutfak bezlerinden faydalanabilirsiniz.
• Kağıt havlu yerine kurulama bezi olarak waffle kumaşlardan ya da havlulardan yapılmış kumaş havlulardan faydalanabilirsiniz.

Mutfakta doğala dönüş inanın düşündüğünüzden daha kolay. Başlangıçta, kimyasal birikmiş tabak çanağınız, belki buğulu lekeler bırakabilir, ancak zamanla biriken kimyasal kalıntılarını attıkça, o eski günlerindeki parlaklığı geri kazanacaktır. Tezgahınız, buzdolabınız ve işin sonunda vücudunuz da tertemiz olacaktır. Ve nihayetinde, hem kendinize hem de gezegene iyi geleceksiniz.

Ceren Özcan Tatar

Evimizin en çok atık çıkan ve plastik barındıran yerlerinden biri de mutfak. Sen de atıksız yaşama mutfağında yapabileceğin değişikliklerle başlamak istiyorsan senin için hazırladığım 5 kolay ipucunu takip edebilirsin.

1. Yeşil süngerler
Hepimizin mutfağının baş köşesinde duran o yeşil sarı süngerlerin hammaddesinin plastik olduğunu biliyor muydun? Ve üzerinde çokça bakteri taşıdığını? Ne yazık ki kullanımı pratik olsa da   sıkça değiştirmek gerektirdiğinden hem çok fazla atık çıkarıyor hem de doğada çözünmüyor.

Ama hiç merak etme, doğa dostu bir alternatifi var: Kabak lifi. Kabak lifi aslında bir bitki, kuruyup dilimlenince de çok amaçlı bir temizleme aracına dönüşüyor. İster vücudunu ister lavabolarını istersen de bulaşıklarını onunla temizleyebilirsin. Ayrıca ahşap saplı ve bitkisel kıllarıyla bulaşık fırçaları da hem şık görünümlü hem de yine oldukça pratik bir alternatif.

2. Buzdolabı poşetleri
Buzdolabı poşetleri de ne yazık ki pek doğa dostu değil. Onun yerine silikon gıda saklama çantaları, cam saklama kapları veya balmumu kumaşlar kullanabilirsin.

Minik bir tip: Eğer kavanozları, üzerinde bir parmak boşluk bırakacak şekilde doldurursan buzlukta gayet sağlam bir şekilde saklayabilirsin.

3.Streç film ve alüminyum folyo
Alüminyum folyolar geri dönüşüm sistemine girebilir ama streç filmler giremez. Kullan at olan bu ürünler yerine silikon kapaklar, balmumu kumaşlar, kumaş boneler tercih edebilirsin.

4.Sallama çaylar
Zararsız gibi görünse de kesesi, ipi, ipin ucundaki kâğıdı, paketi ve kutusuyla sallama çaylar (ve de demlik poşetler) da doğa dostu değil. Ayrıca çayın içinde bulunduğu kesede de plastik var, ne yazık ki. Bunun yerine güvenilir bir aktardan kendi çayını alıp metal çay demleme apartları veya french press ile afiyetle çayını demleyebilirsin.

5.Diğer plastikler
Ne yazık ki hepimizin evinde ya eskiden kalma ya da oradan buradan gelme plastik saklama kutular var. Ama daha ekolojik bir yaşam geçiş yapıyoruz diye hepsini atmak çok büyük bir hata olur, sonuçta amacımız atıklarımızı azaltmak, değil mi? Elindekilerin kullanım amacını değiştirebilir veya ihtiyacı olan birine verebilirsin. Yenisine ihtiyaç duyduğun zamanda cam saklama kaplarını tercih edebilirsin.

Nil Ormanlı Balpınar
Urbaneco Ekibi

Tütsü yakma ritüelleri, tarih boyunca farklı kültürlerde arınma, şifa ve ruhsal bağlantıyı güçlendirmek için kullanılmıştır. Günümüzde de evde veya meditasyon alanlarında yapılan tütsü yakma pratikleri, mekânın enerjisini temizlemek, zihni dinginleştirmek ve spiritüel çalışmaları desteklemek amacıyla tercih edilmektedir. Ancak tütsü yakarken kullanılan malzemeler, ritüelin etkisini büyük ölçüde belirler. Doğal bir yanma süreci için Hindistan cevizi kömürü, kimyasal içermeyen ve uzun süre yanan yapısıyla en iyi seçeneklerden biridir. Tütsüyü destekleyen bir diğer unsur ise kullanılan çanaktır. Bakır tütsü çanağı, yalnızca estetik bir obje değil, aynı zamanda enerjiyi ileten ve dengeleyen bir element olarak ritüelin gücünü artıran önemli bir araçtır.

Hindistan cevizi kömürü, tütsü yakımında sıkça tercih edilen doğal bir alternatiftir. Diğer kömür çeşitlerine kıyasla daha temiz yanar, dumanı hafiftir ve yanma süresi uzundur. Kullanımı oldukça basittir: Kömürü bir cımbız yardımıyla tutarak ateşe veya bir çakmağa yaklaştırın ve kenarlarının kor halinde kızarmasını bekleyin. Yeterince ısındığında, bakır tütsü çanağınıza yerleştirin ve üzerine tütsü karışımınızı serpin. Aromatik reçineler, kurutulmuş bitkiler ve doğal yağlar ekleyerek kişisel enerjinize uygun bir tütsü karışımı oluşturabilirsiniz. Örneğin, zihinsel netlik için üzerlik tohumu ve adaçayı, ruhsal bağlantı için günlük reçineleri, pozitif enerji için lavanta ve biberiye tercih edilebilir.

Bakır, eski uygarlıklardan bu yana kutsal kabul edilen ve enerjiyi ilettiğine inanılan bir elementtir. Antik Mısır, Hint ve Çin tıbbında, bakırın bedeni ve ruhu dengelediği düşünülmüş, hatta suyu arındırmak için kullanılmıştır. Tütsü ritüellerinde bakır çanağın tercih edilme sebebi, yüksek ısıya dayanıklı olması ve tütsünün enerjisini güçlendirmesidir. Bakır, ateşin enerjisini doğal olarak destekleyerek tütsülerin daha verimli yanmasını sağlar. Aynı zamanda içindeki tütsü karışımlarının frekansını yükselttiğine inanılır. Bu nedenle, tütsü yakarken bakır bir çanak kullanmak, ritüelin etkisini artırmanın yanı sıra, geleneksel bir bağ kurmanıza da yardımcı olur.

Kendi tütsü ritüelinizi oluştururken doğadan gelen malzemeleri seçmek, enerjinizi arındırmanın en doğal yoludur. Hindistan cevizi kömürüyle yakılan tütsüler, kimyasal içermediği için sağlığınıza zarar vermez ve doğal bir duman sunar. Bakır tütsü çanağıyla birlikte bu süreci daha anlamlı hale getirebilir, ritüelinizi eski geleneklere uygun şekilde gerçekleştirebilirsiniz. Arınmak, yenilenmek ve enerjinizi yükseltmek için tütsü ritüelinizi bir meditasyon pratiğiyle destekleyebilir, her seans sonunda bir niyet belirleyerek tütsünüzü bilinçli bir şekilde kullanabilirsiniz. Unutmayın, tütsü yakmak sadece bir koku deneyimi değil, ruhsal bir yolculuğun kapısını aralayan güçlü bir ritüeldir.

Ada çayı bitkisini evde yetiştirmek aslında düşünüldüğü kadar zor bir işlem değil. İlk önce sağlıklı bir  ada çayı tohumu edinmemiz gerekiyor. Ada çayını tohumdan yetiştirmek biraz zaman alan bir işlem. Çünkü bitkinin olgunlaşması ve hasat için uygun yaprak yetiştirmesi için bir yıldan fazla bir süre beklemeniz gerekebilir.

Tohumdan ada çayı yetiştirirken dikkat etmeniz gereken bir diğernokta ise alt tabanı hava delikli steril bir saksı ve yine steril uygun bir toprak karışımı edinmeniz gerekecektir.

Dış mekandan ya da bahçeden temin ettiğiniz topraklarda başka otlar mevcut olabilir. Yine bahçe toprağında topraktaki oksijene ortak olan minik böceklerde bulunabilir. Bu durumda tohumun gelişimini etkileyebileceği gibi sizi filizlenme konusunda yanıltabilir.

Ada çayı Akdeniz ve Ege bölgelerinde yetişen bir bitkidir. Bu nedenle çok soğuk iklimli bölgelerde bakım sağlamak isteyenler iç mekanda uygun şartları sağlayıp bakım sağlayabilir. Ada çayını dikmek için ilkbahar ya da sonbahar aylarını tercih edebilirsiniz.

Dilerseniz tohumları önce ayrı kaplarda filizlendirip daha sonraki süreçte saksıya aktarabilirsiniz. Filizlenme sürecinde her saksıya üçer adet tohumu belli bir mesafede dikebilirsiniz. Toprağın nemli olması bu süreçte çok önemlidir. Yine filizlenme sürecinde ortam çok soğuk olmamalıdır. Filizlenme başladıktan sonra fideleri çok soğuk olmayan bir ortamda bakım altına almalısınız. Yoksa fideler gelişemeden ne yazık ki olumsuz etkilenecektir. Eğer sıcak iklimli bir bölgede yaşıyorsanız fidelerinizi direk dış mekana alıp bakım sağlayabilirsiniz.

Tohumlar çok derin olmayacak şekilde yüzeye yakın dikilmelidir. Dikilen tohumların üstü ince bir toprak tabakası ile örtülmelidir. Böylelikle filizler yüzeye daha kolay ulaşacaktır. Filizlerin boyu yaklaşık 20 cm ulaştığında başka saksılarala aktarım yapılabilir. Eğer küçük saksıda bakıma devam ederseniz kök gelişitikçe sıkışacak ve bitki gelişemeyecektir. Bu nedenle saksı aktarımı önemlidir. Toprak olarak süzek, suyu bünyesinde tutmayan, geçirgen özellikte bahçe toprağı kullanılabilir. Fakat steril bir toprak olmasına önem verilmelidir.

İlk zamanlarda büyümesini desteklemek adına sık sulama yapmaya özen gösterilmelidir. Toprak uzun süre kuru kalırsa filizlerde ne yazık ki hayata tutunmakta zorluk çekecektir.

Ada çayı bitkisi sulanmayı sever. Toprağının nemli olması önemlidir.

Ada çayı bitkisini budamak çok önemlidir. Budama zamanı yaz mevsiminde havanın en sıcak olduğu dönemlerde Temmuz ve Ağustos aylarında yapılabilir. Bu dönemlerinde taç yaprakların 5 cm kadar altından taze ve orta yaşlı filizleri sterilize edilmiş bıçak ya da makas yardımıyla kesebilirsiniz. Budanan dalda en az 3 yaprak bırakın ve su içerisinde köklendirmeye bırakabilirsiniz. Budanan dallardan böylelikle bitkiyi yeniden çoğaltmış olacaksınız.

NAZ IRMAK SAF